Wat heb ik aan emoties op het werk?

Door Bastiaan van Meeteren

Er zijn vele misverstanden over emoties op het werk in relatie tot professioneel werken.

Ik kom mensen tegen die denken dat emoties op het werk voorkomen moeten worden, vinden dat professioneel zijn betekent dat je je gevoel moet uitschakelen.
In mijn trainingen leer ik deelnemers dat ook emoties op het werk thuishoren en dat je juist door goed aan te voelen professioneel kunt werken. Een mens voelt nu eenmaal en heeft nu eenmaal emoties. Als je die wegstopt op je werk krijgt je communicatie en handelen iets gekunstelds. Je komt dan onecht over en dat wekt wantrouwen bij collega’s en klanten.

Zorg dat je emoties die je in de weg zitten bespreekbaar maakt. Wellicht goed om daarbij werk en privé gescheiden te houden. Deel werkgerelateerde emoties met collega’s en privézaken met familie en vrienden, tenzij je met een collega een speciale band hebt.

Professionals die onverschillig zijn of emoties wegdrukken sluiten meestal niet aan bij de realiteit, waarin het bestaan van gevoel en emoties een feit zijn. De gevolgen daarvan zie je dagelijks terug in de vorm van niet-duurzame diensten of gehaaste initiatieven die na een kort en schreeuwerig bestaan weer verdwijnen.

Waarom zijn we zo bang voor emoties op het werk? Wat maakt dat we er zo gevoelig voor zijn? Wat maakt dat we ons bij emoties van anderen steeds afvragen of ze terecht zijn of niet?

Dat komt omdat emoties vaak niet passen bij het moment waarop ze geuit worden. Een mens heeft van huis uit één of meerdere favoriete emoties om te uiten. Deze emoties werden vroeger in de thuissituatie geaccepteerd, daar waar andere emoties taboe waren. Deze favoriete emotie wordt ook wel secundaire emotie genoemd. Deze secundaire emotie leggen we onbewust over de eerste, primaire emotie heen in een stressvolle situatie. Maar deze secundaire emotie draagt meestal helemaal niet bij aan de oplossing op dat moment.

Hieronder leg ik uit welke vier primaire emoties er zijn. Alle andere emoties zijn van de primaire emoties afgeleid en zijn meestal gedachten in plaats van emoties (vraag iemand maar eens wat hij voelt, vaak begint het antwoord met “Ik denk…). Volgens George Thomson (Fear, Anger and Sadness, 1983) is de beleving van emoties functioneel als ze ‘authentiek’ zijn gekoppeld aan de tijd. Lees verder!

Omgaan met emoties op het werk: bedroefd

Verdriet staat in relatie tot het verleden. Je hebt iets of iemand verloren, je hebt iets niet bereikt wat je wel had willen bereiken of je hebt iets niet gekregen wat je wel had willen krijgen. Rouwen is dan nodig om het verleden te kunnen accepteren om vervolgens voluit weer verder te kunnen gaan. Mensen die niet verdrietig kunnen zijn of onverschillig blijven bouwen wrok op die zich op onhandige momenten uit, bijvoorbeeld in wantrouwen naar of angst voor collega’s.
Als mensen bedroefd zijn over iets wat in de toekomst ligt, bijvoorbeeld het verdere verloop van hun carrière (“Het wordt helaas nooit iets met mij.”), dan zijn ze verlies aan het verwerken dat er nog niet is. Een keer raden hoe de toekomst er voor deze mensen uit zal zien.

Omgaan met emoties op het werk: boos

Boosheid staat in relatie tot het heden (hier en nu) en is nodig om mensen op afstand te houden. Je geeft er je grenzen mee aan. Mensen beleven vaak boosheid als secundaire emotie, daar waar verdriet (bedroefd als primaire emotie) functioneel is. Balen omdat iets niet gelukt is. Vraag jezelf op zo’n moment eens af wie je op afstand wilt houden. Wie van je ouders of ouderfiguren gebruikte boosheid in relatie tot het verleden of de toekomst?
Ik heb bijvoorbeeld geleerd dat dingen sneller af zijn als ik me boos maak. Dat lukt dan ook maar met het gevolg dat ik in de haast (de strijd om het af te maken) onzorgvuldig ben en fouten maak. Ik kan beter mijn werk effectiever plannen of mezelf afvragen voor wie ik bang ben als ik vertel dat het later af zal zijn.

Omgaan met emoties op het werk: bang

Angst staat in relatie tot de toekomst. Je bent bang dat iets je zal overkomen of dat je iets niet gaat krijgen wat je wilt hebben. Angst activeert de mens om in actie te komen. Denk maar aan een auto die op je af komt rijden als je midden op straat staat.
Veel mensen hebben geleerd dat angst een slechte raadgever is. Dat is te kort door de bocht. Angst is het onderzoeken waard. Zonder onderzoek wordt angst een vooroordeel. Het is een belangrijke emotie bij bijvoorbeeld risk management. Het is ook een belangrijke raadgever als je iemand niet helemaal vertrouwt – ‘Hij zegt dat wel, maar gaat hij het ook wel doen?’ Het is nuttig om je zorgen (angst) uit te spreken. Het activeert de ander om je een reëel beeld van de toekomst te geven; jou te laten weten waar je werkelijk aan toe bent.

Omgaan met emoties op het werk: blij

Blij staat in relatie tot verleden, heden en toekomst. Lachen is gezond. Als er bij jou op het werk niet gelachen wordt, zou ik me zorgen (bang) gaan maken. Pas er wel voor op dat humor niet de vervanging wordt van bijvoorbeeld verdriet dat verwerkt moet worden. Ik hoor wel eens “We kunnen er maar beter om lachen dan dat we erom huilen, toch?” Dat is maar de vraag. Als je het verdriet niet toelaat, zul je nooit vanuit vrede met het verleden de toekomst tegemoet kunnen zien.

Naast de vier emoties Boos, Bang, Bedroefd en Blij is het belangrijk om het woord Body te onthouden. Je lijf registreert alle emoties feilloos en slaat ze op als je ze negeert. Kijk maar eens naar hoe mensen staan en lopen. De emoties die zijn opgeslagen in het lichaam zijn vaak goed zichtbaar. Bijvoorbeeld wanneer iemand krom staat (vanuit zorg/angst de wereld op zijn schouders draagt), of veel spanning in zijn lijf heeft (opgeslagen boosheid).

De signalen van het lichaam worden vaak genegeerd, ze zijn lastig, “nu even niet!”, terwijl het lichaam je juist wil vertellen wat er in het heden, de realiteit, plaats vindt. Alleen dat is echt. De rest zijn gedachteconstructies. Doe bijvoorbeeld yoga en mediteer om weer gewaar te worden van de signalen die je lichaam je geeft.

Oefening: wees jezelf deze week op je werk eens bewust van de emoties die je hebt en registreer ze. Registreer vervolgens of de emoties in relatie staan met verleden, heden en/of toekomst. Wat is je favoriete emotie? Welke emotie laat je lastig toe?

Contact aanvraag

Meer weten? »

je bent offline